صیانت از تاسیسات راهبردی ساحلی و تضمین پایداری هیدرودینامیکی سامانههای خنککننده، از اساسیترین ارکان پدافند غیرعامل، ارزیابی ریسک و تعهد به توسعه پایدار در صنایع انرژی کشور به شمار میرود. شرکت مهندسی و تولیدی مارین پروژه، بهعنوان یکی از پیشگامان تولید تجهیزات مقابله و جمعآوری آلودگیهای نفتی در کشور، پروژه ملی حفاظت از حوضچه و کانال آبگیر نیروگاه اتمی بوشهر در برابر آلودگیهای هیدروکربنی دریایی را با تکیه بر استانداردهای بینالمللی ASTM و معاهدات سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO)، بهصورت یکپارچه از فاز مطالعات ارزیابی ریسک تا تولید سبد کامل تجهیزات و اجرای مانور میدانی با موفقیت به سرانجام رساند.
اهمیت راهبردی و چالشهای هیدرودینامیکی کانال آبگیر
نیروگاه اتمی بوشهر بهعنوان یکی از ارکان کلیدی تولید برق پایدار در کشور، وابستگی مستقیمی به گردش پیوسته و زلال آب دریا جهت خنکسازی سیکلهای حرارتی خود دارد. ورود احتمالی لکههای هیدروکربنی ناشی از سوانح دریایی، تردد نفتکشها یا نشت سوخت شناورها در خلیج فارس به مجاری آبگیر، تهدیدی جدی برای راندمان مبدلهای حرارتی، پمپهای عظیم آب خنککننده و ضریب ایمنی مجموعه محسوب میشود.

چالشهای فنی و عملیاتی اصلی در این سایت عبارت بودند از:
- جریان تند آبگیر (Fast-Current Regime): سرعت جریان آب ورودی در مقطع کانال به ۵۰ سانتیمتر بر ثانیه میرسد. در چنین سرعتی، خطر پدیده فرار زیرآبی لکه یا گریز نفت از زیر دامن بوم (Underflow / Entrainment) بهشدت افزایش یافته و سامانههای مهار سنتی را ناکارآمد میسازد.
- الزام انطباق با کنوانسیون OPRC: رعایت موازین کنوانسیون بینالمللی آمادگی، مقابله و همکاری در برابر آلودگی نفتی (OPRC 1990) نیازمند تعریف دقیق سطوح آمادگی (Tier Levels)، سناریوهای عملیاتی و تدوین راهنماهای استاندارد واکنش سریع بود.
تثبیت نسبت آبخور و هواخور: ضرورت حفظ پیوستگی فیزیکی دیواره بوم و پایداری همزمان «آبخور (Draft)» و «ارتفاع آزاد یا هواخور (Freeboard)» در شرایط تلاطم هیدرودینامیکی، بدون اینکه مانعی برای دبی آب ورودی مورد نیاز نیروگاه ایجاد شود. تأمین سبد کامل تجهیزات مقابله با آلودگی نفتی مارین پروژه
در راستای توانمندسازی کامل نیروگاه اتمی بوشهر و اجرای دقیق طرحهای اضطراری، شرکت مارین پروژه سبد کاملی از تجهیزات تخصصی مقابله با آلودگیهای نفتی را مطابق استانداردهای جهانی (ASTM) طراحی، تولید و در محل سایت مستقر نمود:
۱. بومهای مهار آلودگی نفتی (فنس بوم) به طول یک کیلومتر
طراحی و تولید یک کیلومتر بوم مهار آلودگی نفتی فومفیلد و فوم تخت به همراه بومهای مهار آلودگی نفتی بادشونده. این بومهای مهار آلودگی نفتی و فنس بومها با استفاده از پارچههای پلیمری با دوام بالا، وایرهای تنشی فوقالعاده مقاوم و زنجیر بالاست فولادی (Ballast Chain) ساخته شدهاند تا ثبات ایستایی و پایداری نسبت آبخور به ارتفاع آزاد (هواخور) در جریانهای تند و امواج دریایی تضمین گردد.
۲. قفسههای نگهداری بوم با سیستم آویز و سامانههای مهاربندی (Boom Storage Racks & Anchoring)
طراحی و ساخت قفسههای فلزی با آبکاری گالوانیزه گرم، مجهز به آویزهای مهندسیشده جهت نگهداری استاندارد بوم مهار آلودگی نفتی. در این قفسهها، بومها بهجای رول شدن، بهصورت کاملاً آویزان چیدمان میشوند تا در انبارش طولانیمدت از فشردگی، لهشدگی هستههای فوم و چسبندگی لایهها جلوگیری شود. این مجموعه همراه با پکیج لنگرهای سنگین تخصصی، طنابهای دریایی و متعلقات مهاربندی سریع جهت مهار نیروهای وارده از جریان تند تحویل گردید.

۳. اسکیمر سفرهماهی جهت جمعآوری لایههای نفتی
تأمین اسکیمر سفرهماهی (Manta Ray Weir Skimmer) بهعنوان تجهیز بازیابی مکانیکی هیدروکربنها. این اسکیمر با دارا بودن حداقل آبخور، قادر است لکههای نفتی شناور را به صورت سرریز از سطح آب جمعآوری کرده و مانع از مکش آب اضافی گردد.
۴. مخازن پیشساخته قابل حمل (Portable Temporary Storage Tanks)
تأمین مخازن پرتابل ذخیرهسازی موقت جهت دپوی سریع هیدروکربنهای بازیابیشده توسط اسکیمر در محوطه ساحلی. این مخازن سبک و تاشو، در چند دقیقه بدون نیاز به ابزار پیچیده برپا شده و زنجیره جمعآوری و تفکیک پساب نفتی را تکمیل میکنند.
۵. پدهای جاذب نفتی آبگریز (Oil Absorbent Pads)
تأمین حجم بالایی از پدهای جاذب نفتی سنتزی با خاصیت اولئوفیلیک (نفتدوست) و هیدروفوبیک (آبگریز). این پدها جهت پاکسازی نهایی، جذب فیلمهای نازک روغنی روی سطح آب، لکهگیری اطراف دیوارههای آبگیر و مقابله با نشتهای محدود در تأسیسات به کار میروند.

تدوین سند جامع OSR-CP و آموزش پرسنل عملیاتی
در کنار تأمین سبد تجهیزات، مارین پروژه با همکاری نهادهای حاکمیتی دریایی از جمله اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر، مستندسازی و توانمندسازی پرسنل نیروگاه را بر عهده داشت:
- تدوین سند جامع OSR-CP: تحلیل رفتار هیدرودینامیکی کانال و ریسک انتشار لکهها در قالب سند رسمی «طرح مقابله با هجوم آلودگی نفتی (Oil Spill Response Contingency Plan)» که به تأیید اداره کل بنادر و دریانوردی استان بوشهر رسید.
- دورههای تخصصی آموزشی مبتنی بر OPRC: برگزاری کارگاههای نظری و میدانی برای ساختار سازمانی و تیمهای پدافندی نیروگاه اتمی بوشهر شامل اصول مانورهای واکنش سریع، ایمنی عملیات، روشهای استقرار لنگرها، کاربری اسکیمر سفرهماهی و انبارداری صحیح تجهیزات.
مانور نهایی و صحهگذاری میدانی در کانال آبگیر
فاز نهایی پروژه در تاریخ ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ با اجرای مانور گسترده بوماندازی در دهانه کانال آبگیر نیروگاه اتمی بوشهر با مشارکت سه تیم تخصصی در ساحل و دریا و پشتیبانی دو فروند شناور خدماتی به نقطه اوج رسید:
- استقرار ۱۹۵ متر بوم مهاری با زاویه هیدرودینامیکی ۴۵ درجه: گسترش یکپارچه رشتهبومی به طول ۱۹۵ متر (ترکیبی از بوم مهار آلودگی نفتی فومفیلد و بادشونده) با زاویه ۴۵ درجه نسبت به بردار جریان ۵۰ سانتیمتر بر ثانیهای آبگیر با موفقیت انجام شد. این چیدمان، لکهها را بدون افت جریان آبگیری به سمت ساحل وکناره هدایت کرد.
- پایش پایداری آبخور و ارتفاع آزاد (هواخور): عملکرد بومها تحت دبی واقعی ورودی آبگیر سنجیده شد و حفظ ارتفاع آزاد (هواخور) جهت ممانعت از پاشش امواج (Splashover) و پایداری آبخور به اثبات رسید.
- بازیابی، شستشوی درجا با آب شیرین و استقرار آویزان در قفسهها: پس از پایان مانور، رشتهبومها جمعآوری و با آب شیرین شستشوی درجا شدند تا ذرات نمک و رسوبات دریایی زدوده شود؛ سپس کل مجموعه بدون آسیب فیزیکی مجدداً بهصورت استاندارد بر روی آویزهای قفسههای نگهداری (Boom Storage Racks) مستقر گردید.

راهکارهای جامع مارین پروژه برای صنایع زیرساختی کشور
اجرای موفقیتآمیز این طرح جامع، تعهد نیروگاه اتمی بوشهر به مسئولیتهای اجتماعی و صیانت از اکوسیستم خلیج فارس را به نمایش گذاشت و از سوی دیگر، نشاندهنده توان مهندسی و صنعتی شرکت مارین پروژه در ارائه سبد کامل تجهیزات مقابله با آلودگیهای نفتی—از مطالعات ارزیابی ریسک و تدوین طرحهای اضطراری تا تولید بومهای مهار آلودگی، اسکیمرها، مخازن پرتابل و آموزشهای میدانی—است.
چنانچه بنادر، پایانهها، پالایشگاهها، مجتمعهای پتروشیمی یا نیروگاههای ساحلی کشور نیازمند تأمین بومهای مهار آلودگی نفتی و فنس بوم، اسکیمرهای تخصصی، پدهای جاذب، مخازن ذخیرهسازی موقت، تدوین اسناد OSR-CP و برگزاری مانورهای آمادگی بحران هستند، متخصصان شرکت مارین پروژه آماده ارائه مشاوره، طراحی سفارشی و خدمات فنی در محل سایت میباشند.
